Lichaamsvet en zijn functies

In sommige levensfasen is extra lichaamsvet van levensbelang. AI-gegenereerde illustratie.

Uw lichaamsvet is misschien minder problematisch dan u denkt. Bekijk het hier.

Niet altijd zo ongunstig als het lijkt

Als bezoeker van deze website kijkt u misschien negatief naar lichaamsvet. Oordeel echter niet te streng. Er zijn omstandigheden waarin wat meer lichaamsvet zelfs gunstig kan zijn.

Functies van lichaamsvet

Lichaamsvet dient onder meer als energiereserve, bescherming tegen stoten, isolatie tegen warmteverlies, bouwstof voor weefsels en organen en drager van vitaminen en andere belangrijke stoffen voor de stofwisseling.

Vet als energiereserve

Voedseltekort vormde gedurende de hele menselijke evolutie een voortdurende bedreiging. Zonder vet als krachtige energiereserve zou de mensheid al lang vóór de steentijd zijn uitgestorven.

Voedsel in overvloed is een nieuw verschijnsel in de menselijke geschiedenis. Het bestaat pas ongeveer een eeuw, en alleen in sommige delen van de wereld. Bij overvloed werkt ons noodmechanisme te goed: we slaan veel meer vet op dan we ooit nodig zullen hebben.

Kwetsbare levensfasen

Een goede energievoorziening is vooral belangrijk in de vroege kindertijd, tijdens ziekte of spijsverteringsproblemen en op hoge leeftijd.

Kindertijd

Babyvet beschermt tegen een tijdelijk energietekort dat de groei in gevaar kan brengen. Tijdens het opgroeien neemt het vetaandeel geleidelijk af, tot een minimum in de vroege volwassenheid.

Ziekte

Tijdens ziekte lijkt extra lichaamsvet soms gunstig. De zogenoemde obesitasparadox is in veel medische onderzoeken beschreven. Zo hebben patiënten met een hartaandoening soms betere overlevingskansen als zij obesitas hebben dan wanneer zij slank zijn, hoewel obesitas een bekende risicofactor voor hartaandoeningen is.

Hoge leeftijd

Bij het ouder worden nemen alle vitale functies geleidelijk af. De energievoorziening wordt minder efficiënt, waardoor een energietekort ernstigere gevolgen heeft dan eerder in het leven. Ter compensatie verschuift de lichaamssamenstelling van spiermassa naar vetmassa. Kleinere spieren verbruiken minder energie en grotere vetreserves bewaren meer energie voor een noodsituatie.

Lees hoe en waarom de body mass index verandert bij het ouder worden.

Spieren en lichaamsvet bij ouderen

Op 60-jarige leeftijd is de body mass index meestal hoger dan op 20-jarige leeftijd. De afname van spiermassa is dan ruimschoots gecompenseerd door grotere vetreserves.

Ouder worden is geen ziekte, maar wel een uitdaging voor het lichaam met soms vergelijkbare gevolgen. Een daarvan lijkt de energievoorziening te zijn. Bij ziekte is extra lichaamsvet soms gunstig gebleken. Op hoge leeftijd is gewichtsverlies vaak een teken van een verslechterende gezondheid. Een body mass index die met de leeftijd toeneemt, lijkt daarmee een verklaarbaar fysiologisch proces.